Rouwen

Wat is rouwen?

Rouwen is een normale en natuurlijke reactie op verlies. Hoewel we er meestal van uitgaan dat rouwen hoort bij het verlies van een familielid of vriend, kan ander verlies van iets wat voor ons belangrijk was ook gevoelens van rouw veroorzaken, zoals bijvoorbeeld:

  • het einde van een relatie,
  • verhuizen naar een nieuwe omgeving,
  • een lang verwachte kans of levensmissie die plotseling niet haalbaar meer blijkt te zijn,
  • het overlijden van een huisdier,
  • iemand die we liefhebben heeft mogelijk een levensbedreigende ziekte.

Rouwen is niet vergeten of verdrinken in tranen. Gezond rouwen stelt ons in staat om ons het belang van ons verlies te herinneren met een hernieuwd gevoel van vrede in plaats van met een zeurende pijn. Geen twee mensen ervaren en verwerken rouw op dezelfde manier. De manier waarop we denken en voelen, de manier waarop ons lichaam functioneert en de manier waarop we met anderen omgaan, kan door het verlies allemaal anders geworden zijn.

Ervaren van rouw

Rouwen is belangrijk bij elk verlies. Het geeft ons de gelegenheid om energie los te maken dat verbonden is aan de verloren persoon, object of ervaring om deze energie weer ergens anders in te kunnen investeren. Als we deze rouw niet aangaan dan is het hoogst waarschijnlijk dat we het moeilijk vinden om opnieuw te gaan investeren omdat een gedeelte van ons verbonden blijft met het verleden. Een paar van de meest voorkomende ervaringen zijn:

  • je moeilijk kunnen concentreren
  • een apathisch gevoel hebben
  • boosheid op degene die we verantwoordelijk achten (de overledene, onszelf, God, of elk voor de hand liggend object)
  • je schuldig voelen (Had ik maar…dan…)
  • moeite hebben met slapen
  • moeite hebben met eten
  • je terugtrekken uit je omgeving
  • snel prikkelbaar voelen
  • intens verdriet hebben bij een herinnering
  • gevoelloosheid ervaren
  • verlies van je levensdoel
  • eenzaamheid of gevoel van afgescheidenheid ervaren.

 

Soms zijn onze reacties zo veranderlijk, intens of irrationeel dat we bang zijn dat we gek worden. Vaak zijn mensen die rouwen bang dat ze zodra ze geconfronteerd worden met hun rouw en ze de deur daarvoor openen, ze overstroomd zullen worden met een golf aan tranen of woede. Alhoewel dit hoogst waarschijnlijk niet zal gebeuren, is hulp van anderen in ons rouwen een goede manier om ons te helpen om zo goed mogelijk in balans te blijven.

Hoe intens onze gevoelens van rouw ook kunnen zijn, ze zijn tijdelijk. Er is leven na rouw als we bereid zijn onze emoties en reacties te erkennen en ze durven te voelen en onder ogen te komen in plaats van proberen ze weg te stoppen.

Hoe rouw je?

Gelukkig is het meeste van een rouwproces gezond doorlopen ingebouwd in onze genen. Erkenning en groeien van verliezen is een natuurlijk proces dat de meeste tijd gebeurt zonder onze bemoeienissen zolang we ontspannen omgaan met onze verwachtingen van hoe we zouden “moeten” rouwen en onze behoefte aan controle enigszins loslaten.

Gezond rouwen is wel een actief proces; het is niet waar dat “je het enkel tijd moet geven”. Een manier om te begrijpen wat er gedaan moet worden is om bij rouwen te denken aan een aantal taken die daarbij komen kijken:

  1. Accepteren van de onomkeerbaarheid van het verlies;
  2. Erkennen en uiten van de hoeveelheid aan gevoelens die we ten gevolge van het verlies ervaren;
  3. Aanpassen aan een leven zonder de verloren person, object of ervaring;
  4. Afscheid nemen van wat was en op weg gaan naar een nieuwe vrede ten aanzien van het verlies.

Goede vrienden, familieleden en/of een rouwcoach/counsellor kunnen je behulpzaam zijn met dit voor jouw belangrijke werk. Je kunt ook zelf het een en ander doen om je daarmee te helpen.

Jezelf helpen met rouwen

Gezond, actief rouwen vraagt om balans, een evenwicht. Balans in de tijd die je besteed aan je rouwen en de tijd die je besteed aan het omgaan met je dagelijkse leven. Balans in de hoeveelheid tijd die je doorbrengt met anderen en de hoeveelheid tijd die je alleen bent. Balans in het vinden/ontvangen van hulp door anderen en het zorgen voor jezelf.

Je teveel concentreren op één kant van een van deze paren zorgt ervoor dat je (nog meer) uit je evenwicht raakt. Het weer terug in balans komen vraagt in dit proces extra energie die vaak nog niet in volle sterkte aanwezig is.

Hieronder tref je wat tips aan die lotgenoten hielpen bij hun gezond rouwen. Kies vooral de tips die bij jou passen of maak je eigen methodes waarmee je goed voor jezelf zorgt. Onthoud dat rouwen een actief proces is, het vraagt veel energie die waarschijnlijk ten koste gaat van de gebruikelijke bezigheden in je leven. Behandel jezelf met dezelfde zorg, tolerantie en genegenheid die je ook voor een gewaardeerde vriend in eenzelfde situatie zou wensen.

  • Doe rustig aan — neem alle tijd die je nodig hebt in plaats van jezelf een deadline te stellen van wanneer ‘het over’ zou moeten zijn;
  • Verwacht en accepteer een terugval in je gebruikelijke efficiëntie en samenhang;
  • Probeer voorlopig het aangaan van nieuwe verantwoordelijkheden en grote beslissingen voor het leven te vermijden;
  • Praat regelmatig over je rouw en je herinneringen met iemand die je vertrouwt;
  • Accepteer hulp en steun als het aangeboden wordt;
  • Ben alert om gezond te blijven eten en je slaapritme te handhaven;
  • Beweeg regelmatig;
  • Hou een dagboek bij;
  • Lees. Er zijn veel zelfhulpboeken over rouw en rouwen is makkelijker als het begrepen wordt;
  • Plan, en sta jezelf toe om soms gewoon te genieten zonder schuldgevoel. Het doel is balans;
  • Draag een rouwobject. Een symbolisch aandenken dat je herinnert aan je verlies. Anticiperend op de tijd in de toekomst dat je dit aandenken niet langer hoeft te dragen en het zachtjes los kunt laten;
  • Vertel de mensen om je heen wat je steunt en wat je niet steunt in je rouwen. De meeste mensen willen iets voor je doen als ze weten hoe.
  • Neem warme, ontspannen baden;
  • Bezoek een rouwcoach/counselor;
  • Boek regelmatig een massage;
  • Reserveer dagelijks een tijd om te herinneren en de gevoelens toe te staan en te ervaren die daarbij naar boven komen;
  • Kies je afleiding zorgvuldig, sommige films, tv shows of boeken kunnen de bestaande intense gevoelens versterken;
  • Sluit je aan bij een lotgenotengroep, er zijn veel van zulke groepen en mensen kunnen elkaar goed helpen;
  • Plan ‘speciale dagen’ zoals feestdagen en verjaardagen. Tijdens dit soort dagen kunnen je emoties extra sterk zijn;
  • Mediteer of bid;
  • Neem yoga lessen;
  • Zoek contact op internet. Er zijn vele informatiebronnen beschikbaar op internet als ook lotgenotengroepen om mee te chatten;
  • Laat boosheid op een gezonde manier los in plaats van het binnen te houden. Een fikse wandeling of een potje tennis kan helpen;
  • Ga de natuur in;
  • Doe iets waarmee je iemand anders helpt;
  • Schrijf je inzichten op. Van gezond rouwen kun je veel leren.

 

Suggesties voor boeken over rouwen

De volgende schrijvers hebben verschillende boeken over rouw en verlies geschreven in een goed toegankelijk taal:

Elizabeth Kübler-Ross, Manu Keirse, Hans Stolp

Karin Kuiper, 1001 dagen van rouw

Anninka Maasdijk, Als je begrijpt wat ik bedoel

Op internet zijn nog vele goede boeken en artikelen te vinden.